Press Release Press Release

                  የአለም የጉበት ህመም ቀን ሀምሌ 21 (world Hepatitis Day july, 28)

                   "የጉበት ህመም ፤ መመርመር፡፡ መታከም፡፡"

 

የአለም የጉበት ህመም ቀን በየአመቱ ሀምሌ21 ቀን ይከበራል፡፡ በዚህ አመት የአለም ጉበት ህመም ቀን በሀገራችን ለ5ኛ ጊዜ በአዲስ አበባ ከተማ ቅዱስ ጳውሎስ ሆስፒታል የጉበት ህመም ፤ መመርመር፡፡ መታከም፡፡ በሚል መሪ ቃል ይከበራል፡፡ የበዐሉ ዋና ዓላማ የአለም ጉበት ህመም ቀንን ምክንያት በማድረግ የተለያዩ የማስተማሪያ ዘዴዎችን በመጠቀም የማህበረሰቡን በጉበት ህመም ዙሪያ ያለውን የመከላከልና መቆጣጠር ግንዛቤ ለማዳበር በማሰብ ነው፡፡

በአለም ዙሪያ 325ሚሊየን ሰዎች በቫይራል ሄፐታይተስ ቢ እና ሲ ተጠቅተዋል፡፡ ስርጭቱ/ወረርሽኙ ከኤችአይቪ ስርጭት ሲነጻጸር በ9 እጥፍ ይበልጣል፡፡ ቫይራል ሄፐታይተስ ቢ እናሲ ለጉበት ካንሰር መፈጠር ዋነኛ እና መሰረታዊ መንስዔ ነው፡፡ ህመም ምልክት ለረጅም ጊዜ ለዓመታትና በላይ ላይታይ ይችላል፡፡በመሆኑም በሂደት የህመም ምልክት ሳይታይ ጉበትን በማጥቃት ቀስበቀስ  ጉበት ካንሰር እንዲከሰት ያደርጋል፡፡

የጉበት ህመም በሀገራችን ካሉ ዋነኛ የጤና ጠንቆች መካከል ሲሆን በሽታው አብዛኛውን አምራች የህብረተሰብ ክፍል ያጠቃል፡፡ በሀገራችን በተሰራ ዳሰሳ ጥናት ቫይራል ሄፐታይተስ ቢ 9.4 በመቶ እና በክሊኒካል ዳታ መረጃ እንደሚታየው ቫይራል ሄፐታይተስ ሲ ከ1 በመቶ የሚሆነው ህዝብም ከበሽታው ጋር ይገኛሉ/ኝባቸዋል፡፡

የአለም ጤና ድርጅት ከ2000 እስከ 2015  ከአራት በሽታዎች ቲቢ፣ኤችአይቪ፣ወባ እና ጉበት ህመም የሚደርሰውን ሞት ቁጥር በንጽጽር ባስቀመጠው መረጃው ላይ በቲቢ ኤችአይቪ እና ወባ ምክንያት የሚከሰተው ሞት በየአመቱ መቀነስ ሲያሳይ በጉበት ህመም የሚከሰተው ሞት ቁጥር በተለየ ጭማሪ ያሳያል ይህ ማለት ስትራቴጂካል በሆነ መልኩ ፕሮግራሙን መምራት እና በየደረጃው ያለ አመራርና ባለድርሻ አካላት ትኩረት አድርጎ መስራትን ይጠይቃል፡፡

    graph

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ለቫይራል ሄፐታይተስ ይበልጥ ተጋላጭ የምንላቸው  ከእናት ወደ ልጅ  የሚተላለፍ ፣ልቅ ግብረስጋ ግንኙነት የሚፈጽሙ፣ንቅሳት እና ሌሎች ተመሳሳይ በስለት የሚሰሩ መዋቢያዎችን ያሰሩ፣ሄፐታይተስ ቢ ካለበት ጋር ያሉ የትዳር አጋሮች እንዲሁም የጤና ባለሙያዎች ለሁለቱም ቫይራል ሄፐታይተስ ቢ እና ሲ  ተጋላጭ ናቸው፡፡ሆኖም ግን የጉበት ህመም መከላከል እና በምርመራም ሊታወቅ የሚችልና በህክምና የቫይረሱን ቁጥር በመቀነስ የበሽታውን ጉዳት መቀነስ ይቻላል በተለይ ሄፐታይተስ ሲ ደግሞ ታክሞ ሊድን የሚችል በሽታ ነው፡፡

ስለሆነም ሀገራችን ኢትዮጵያ የጉበት ህመም ለመከላከልና ለመቆጣጠር ብሎም በ2030 ለማስወገድ የተለያዩ ስልቶችን በመንደፍ በመተግበር ላይ ትገኛለች፡፡

ከነዚህም ስልቶች መካከል

  • የማህበረሰቡን ግንዛቤ ለመጨመር የሚያስችሉ የተለያዩ ግንዛቤ ማስጨበጫ ስራዎችን መተግበር
  • የክትባት አገልግሎት ማጠናከር
  • ከእናት ወደ ልጅ እንዳይተላለፍ መከላከል ስራ ማጠናከር
  • ደም እና በመርፌ የሚሰጡ ህክምና አገልግሎት ደህንነት መጠበቅ
  • አጋላጭ የሆኑ መተላለፊያ መንገዶችን መከላከል
  • ምርመራና ህክምና አገልግሎት ማጠናከርና ማስፋፋት
  • የበሽታውን ዳሰሳ ጥናት ማጠናከር እና አስፈላጊውን እርምጃ መውሰድ ናቸው፡፡

በሀገራችን የጉበት ህመም ለመከላከልና ለመቆጣጠርና ለማስወገድ የተከናወኑ ተግባራት

  • የቫይራል ሄፐታይተስ ፕሮግራም ለማጠናከር ሀገር አቀፍ ስትራቴጂክ ዕቅድ እንዲሁም የስራ መመሪያ ቅድሚያ በማዘጋጀት ወደ ስራ መግባት ተችሏል፡፡
  • በቫይረስ አማካኝነት ስለሚከሰት የጉበት ህመምና ካንሰር ግንዛቤ ለመፍጠር የግንዛቤ ማስጨበጫ መልዕክቶች በማዘጋጀት (የመጀመሪያው ለጤና ባለሙያዎች አጋዥ መልክቶች ሲሆኑ ሁለተኛው ደግሞ ለማህብረሰብና ታማሚዎች የሚሆን ነው፡፡ በዚሁ መሰረትም ለጤና ባለሙያዎች የሚሆኑ የስራ አጋዥ መልዕክቶችና የታካሚዎችማስተማሪያየሚሆኑ መመሪያዎች ተዘጋጅተው(jobaids,posters,guidelines, nationalstrategicplan, broushers) ለጤና ተቋማት ተሰራጭተዋል፡፡ እነደዚሁምለማህብረሰብናታማሚዎችማስተማሪያየሚሆኑመዕልክቶችምተዘጋጅተዋል፡፡
  • በሬድዮ፣ በቴሌቪዥን የቅስቀሳ ስራ የተሰራ ሲሆን በተለይም የ2009ዓም የአለም የሄፓታይትስ ቀንን በማስመልከት ከጳውሎስ ሆስፒታል ጋር በመተባበር ከማህብረሰቡ ለተውጣጡ ክፍሎች ትምህርት የተሰጠ ሲሆን በተጨማሪም በሬድዮ እና ቴሌቪዥን ትምህርት ተሰጥቷል፡፡
  • በሁሉም ክልሎች ለጤናባለሙያዎች ክትባት የተሰጠ ሲሆን፡፡ በአሁኑ ሰዓት ሁሉም ክልሎች የመጀመሪያ እና ሁለተኛ ዙር ክትባት ሰጥተው ያጠናቀቁ ሲሆን  የሶስተኛ ዙር ክትባት በተወሰኑ ክልሎች እየተሰጠ ይገኛል፡፡
  • ህጻናት እንደተወለዱ ክትባቱን እንዲያገኙ ለማስጀመር አስፈላጊ የሆነው የቅድም ዝግጅት ስራ ከክትባት ኬዝ ቲም ጋር በቅንጅት እየተሰራ ነው በቀጣይ አገልግሎቱ እንዲጀመር ይደረጋል፡፡
  • ከደም እና በመርፌ የሚሰጡ ህክምና አገልግሎት ደህንነት ለማስጠበቅ የብሄራዊ ደም ባንክ አገልግሎት ማንኛውንም ደም ውጤቶች ጥራት እና ደህንነታቸው በተጠበቀ መልኩ ምርመራ በማድረግ እና የተገኘባቸውን ህክምናውን መስጠት ወደጀመሩ ሆስፒታሎች በመላክ በቅንጅት ተጠናክሮ እየተሰራ ይገኛል፡፡ በጤናተቋማት በመርፌ እና ስለታማ በሆኑ ህክምና መሳሪያዎች የሚሰጡ ሁሉም አይነት አገልግሎቶች በሀገር አቀፍ ደረጃ ስራመመሪያ ወጥቶ በሁሉም ጤናተቋማት ደህንነታቸው የተጠበቀ አገልግሎት እየተሰጠ ይገኛል፡
  • የቫይራል ሄፐታይተስ ምርመራና ህክምና አገልግሎት በ49 ሆስፒታሎች ለማጠናከር እና ለማስፋፋት  ለጤና ባለሙያዎች (ሀኪሞች፣ ፋርማሲስቶችና የላቦራቶሪ ባለሙያዎች፣የክልል ህብረተሰብ ላብራቶሪ ባለሙያዎች እና ክልል መድሀኒት ፈንድ ቅርንጫፍ ባለሙያዎች) ለአዲስ አባባ፣ አማራ፣ አፋር፣ ትግራይ ኦሮሚያ፣ ደቡብ፣ ጋንቤላ፣ ቤኒሻንጉል፣ኢትዮሶማሊ፣ ድሬዳዋና ሀረር ክልሎች ለተውጣጡ ተሳታፊዎች ስልጠና ተሰጥቷል፡፡ ከነዚህ 13 የመንግስት እና 10 የግል ሆስፒታሎች አገልግሎት የጀመሩ ሲሆን ቀሪዎች በቀጣይ አገልግሎት እንዲጀምሩ ይደረጋል፡፡በዕቅዱ መሰረትም ሁሉም ስልጠናዎች ሙሉ ለሙሉ ተከናውነዋል፡፡ የህክምና መድሀኒት በመድሀኒት ፈንድ በኩል ግዢ በማከናወን ቀደምብለው ሀገር ውስጥ የገቡ ህክምና መድሀኒቶች  ለሆስፒታሎች ተሰራጭተው ህክምና ጀምረዋል፡፡
  • ቫይራል ሄፐታይተስ ስርጭት ለማወቅ ሀገርአቀፍ የዳሰሳ ጥናት በማካሄድ ሀገራዊ ስርጭት መጠን በማወቅ አፋጣኝ መከላከል እርምጃ በመሰራት ላይ ይገኛል፡፡ከኢትዮጵያ ህብረተሰብ ጤና ጋር በቅንጅት በቀጣይ ዳሰሳ ጥናት ስራዎች በማጠናከር  ይሰራል፡፡

በመጨረሻም ከ60በመቶ በላይ የሚሆነው የጉበት ህመም ጉዳት ወደ ጤናተቋማት በመሄድ በወቅቱ ፈጥኖ በመመርመር ቫይረሱ መኖር አለመኖር ካለማረጋገጥ እንዲሁም  ህክምና ባለማግኘት የሚከሰት በመሆኑ ህብረተሰቡ ይህንን በመገንዘብ አገልግሎቱን በሚሰጡ ተማት የጉበት ህመም ፤ፈጥኖ መመርመር፡፡መታከም፡፡ ተገቢ ነው፡፡

 

 

  • Twitter icon
  • YouTube icon
  • Facebook icon
  • Flickr icon