ጋዜጣዊ መግለጫ

       

በአገራችን የኮሮና ቫይረስ መገኘቱ ሪፖረት ከተደረገ ጀምሮ ( መጋቢት 4 2012) የኮሮና ቫይረስ /ኮቪድ 19/ በሽታን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የተከናወኑ ዋና ዋና ስራዎችን  አስመልክቶ የተሠጠ ማብራሪያ


ሰኔ 16 /2012


የኮሮና ቫይረስ ወረርሽን በቻይና ህዋን ግዛት በታህሳስ ወር መነሳቱ ይታወቃል፡፡ ከዚህ ጊዜ አንስቶም ቫይረሱ በአለም ዓቀፍ ደረጃ በፍጥነት እየተስፋፋ በመምጣቱ የዓለም ጤና ድርጅት 
የኮሮና ቫይረስን /ኮቪድ.19/ ጥር 21 ቀን ፣2012 ዓ.ም  (January 30, 2020 ) የሰው ልጆች የጤና ስጋት በማለት የገለጸው ሲሆን በመቀጠልም የቫይረሱ ስርጭት በአገራት እየተስፋፋና ጉዳት እያደረሰ በመምጣቱም መጋቢት 2 ፣ 2012 ዓ. ም (March 11, 2020) ዓለም አቀፍ ወረርሽኝ ነው ሲል ገልጾታል፡፡ የኮሮና ቫይረስ /ኮቪድ.19/ በአለም አቀፍ ደረጃ በወረርሽን ደረጃ ከተገለጸ ጀምሮ ከጤና ችግር ባሻገር ወረርሽኙ ማህበራዊና ኢኮኒሚያዊ ቀውስ እያስከተለ ይገኛል፡፡ 


አለም ዓቀፋዊ ሁኔታና መረጃ

 
•    በአለም አቀፍ ደረጃ አሁን ላይ 216 አገራት የኮሮና ቫይረስ የተገኘባቸው ሲሆን ከዘጠኝ ሚሊዮን ከአንድ መቶ ሺ  በላይ የአለም ህዝቦችም በቫይረሱ ተይዘዋል፡፡ የ470 ሺ በላይ ሰዎች ደግሞ ህይወታቸውን በቫይረሱ ምክንያት አጥተዋል፡፡ ከአራት ሚሊዮን ዘጠኝ መቶ ሺህ  በላይ ሰዎችም ከበሽታው አገግመዋል፡፤ 
አገራዊ ሁኔታዎች -ኢትዮጵያ 
•    እንደሚታወቀው መጋቢት 4 ፣ 2012 ዓ. ም በአገራችንም የመጀመርያው  ቫይረሱ የተገኘበት ግለሰብ በኢትዮጵያ መገኘቱ ይታወቃል፡፡ አገራችንም ቫይረሱ ከመገኘቱ በፊትና ከተገኘም በኃላ የተለያዩ   የመከላከያና የመቆጣጠርያ  ዘዴዎችን በመተግበር ዜጎችን  ከቫይረስ ለመከላከል እየሰራች ትገኛለች፡፡
•    አገራችን የአለም አቀፍ ጤና ድርጅት WHO ያስቀመጣቸውን የመከላከያ ምክረ ሀሳቦች ከግለሰብ እስከ ተቋማት ድረስ ተግባራዊ በማድረግ ላይ ትገኛች፡፡ በዚህ ሂደትም በአሁኑ ወቅት እስከ አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የደረሰ የተለያዩ የተግባር መመሪያዎችንና የመከላከል ስራዎችን እየሰራች ነዉ፡፡ 

ቅንጅታዊ አሰራርና የግብረ ሀይል አደረጃጀቶችን ፈጥሮ ከመስራት አኳያ  

•    ወርርሽን ለመከላከልና ለመቆጣጠር እንዲሁም ሊያስከትል የሚችለውን ጉዳት ለመቀነስ ከፌደራል እስከ ታች  መዋቅር ድረስ የተለያዩ የግብረ ሀይል አደረጃጀቶችን በማቋቋም  ስራዎችን በቅንጅትና በትብብር ለመስራት ተችሏል፡፡  በዚህም የአለም ጤና ድርጅት ምክረ ሀሳብ መሰረት የተቋቋመውን የጤና ስጋት ምላሽ ማስተባበርያ መዕከልን (EOC) በፌደራልና በክልሎች ይበልጥ በማጠናከርና በበስሩም የተለያዩ አደረጃጀቶችን መበፍጠር ስራዎችን ለመስራትና ቫይረሱ በማህበረሰቡ ላይ የሚያስከትለውን የጤና ችግር ለመከላከልና ለመግታት አልፎም  ለመቆጣጠር ስራዎች እየጠከናወኑ ይገኛሉ፡፡ 
•    መንግስት የችግሩን ጥልቀት አስቀድሞ በመገንዘብ የተለያዩ አደረጃጀቶችን ሚኒስቴር መስርያ ቤቶችን ጭምር በማደራጀት የሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት በማሳተፍ  በሙሉ ዓቅሙ እየሰራ ይገኛል፡፡
•    ቫይረሱን የመከላከልና የመቆጣጠር ስራ በጥቂት ተቋማት ብቻ ተወስኖ የሚተው ባለመሆኑ ከተለያዩ ባለድርሻና አጋር አካላት እንዲሁም ሲቪክ ማህበራት ጋርም ቅንጅታዊ አሰራርን በመፍጠርና ዓቅም በማደራጀት  ስራዎች ትኩረት ተሰጥተው ተሰርተዋል፡፡

በባለሙያ ዝግጅትና ስልጠናን በተመለከተ
 
•    የኮሮና ቫይረስ ወረርሽ እንደ አለም አቀፍ ወረርሽኝነቱ የተለየ የባለሙያ ዝግጁነትና ስልጠና አስፈላጊ በመሆኑ በአገር አቀፍ ደረጃ ቫይረሱ በአገራችን ከመከሰቱ በፊትና በኃላ በተለያዩ የሙያ አይነቶች ለበርካታ የጤና ባለሙያዎች ስልጠናዎችን በመስጠት ወደ ስራ ለማሰማራት ተችሏል፡፡
•    ወረርሽኙን ለመከላከልና ለመቆጠጠር ከመደበኛ ባለሙያዎች ውጪ ሌሎች ባለሙያዎችንም  አሰልጥኖ ማሰማራት አስፈላጊ በመሆኑ 4,500 ያክል  ቅጥር ባለሙያዎችን እና 12,000 የበጎ ፍቃድ ባለሙያዎችን  በማሰልጠን ወደ ስራ ማሰማራት ተችሏል፡፤

ድጋፍንና ክትትልን በተመለከተ 
ኮሮና ቫይረስን በአገር አቀፍ ደረጃ ለመከላከልና ለመቆጣጠር በፌደራል፣ በየክልሎችና በየተቋማቱ ያሉትን አደረጃጀቶችና ተቋማት አቅም ለማጠናከርና ለመደገፍ ትኩረት ተሰጥቶ እየተሰራ ይገኛል፡፡
በተጨማሪም ለኮቪድ -19 ወረርሽኝ ለመከላከል ለሕክምና ግብአት ግዥ ፤ ለላብራቶሪ ምርመራ እና ለሌሎች ተግባራሮቶች ከፌዴራል መንግስት ለክልሎች የተለያዩ ድጋፎች ተደርገዋል፡፡  

ይህ ሪፖርት እስከተጠናከረበት ድረስ
•    በልዩ ሁኔታ ለክልሎችና ከተማ መስተዳደሮች ብር ከ400 ሚሊዮን በላይ ብር ለመደገፍ ተችሏል፡፡
•    ኮቪድ 19 ላይ ለተሰማሩ የፌደራል ተጠሪ ተቋማትና ሆስፒታሎች ጨምሮ  ብር 250 ሚሊዮን በላይ  ድጋፍ ተደርጓል፡፡ 
•    በስራ ላይ ደህንነት መጠበቂያና ሌሎች መከላከያ ግብዓቶች ድጋፍን በተመለከተ ለክልሎች ብቻ የተደረገ ድጋፍ 513,000.000 ( አምስት መቶ አስራ ሶስት ሚሊዮን)

•    ወረርሽኑን መከላከልና ለመቆጣጠር የሚረዱ 2724  ያህል አምቡላንሶች  ለክልሎችና ከተማ መስተዳደሮች ተከፋፍለው ወደ ስራ ገብተዋል፡፡ ይህም በብር ሲተመን  3315108 000.00 (ሶስት ቢሊዮን አንድ መቶ አስራ አምስት ሚሊዮን መቶ ስምንት ሺ) እንደየሁኔታው ድጋፎቹ የሚቀጥሉ ይሆናል፡

•    አሁን ላይ በአገር አቀፍ ደረጃ ለኮቪድ 19 ብቻ 
    273 ያክል መካኒካል ቬንትሌተር አገልግሎት እየሠጡ ሲሆን 
    100 በኢትዮጵያ መድኃኒት አቅራቢ ኤጀንሲ በኩል በቅርብ ጊዜ ለህክምና ተቋማት የሚሰራጭ ይሆናል፡፡ 
    300 ያክል ደግሞ በግዢ ሂደት ላይ ናቸው ፡፡ 
•    የኳራንቲን፣የለይቶ ማቆያና የለይቶ መታከሚያ ማዕከላት (quarantine ,isolation and treatment ceneter)  በከተማ መስተዳደሮችና በሁሉም ክልልች የአለም ጤና ድርጅት ማስቀመጠው መሰረት እንዲደራጁና አገልግሎት እንዲሰጡ ጥረት ተደርጓል፡፡ 
•    በእነዚህ መሰረት 13,859 የለይቶ መታከሚያ አልጋዎች እና 3,576 ደግሞ የለይቶ ማቆያ አልጋዎች  በአጠቃለይ በአገር አቀፍ ደረጃ  17,435  (አስራ ሰባት ሺ አራት መቶ ሰላሳ አምስት አልጋዎች አሉ፡፡ 

የላብራቶሪ ዝግጅትን በተመለከተ
•    ቀደም ሲል ምንም ያልነበረን የኮሮና ቫይረስ መመርመርያ ላብራቶሪ  ዛሬ ላይ በተፈጠረ የግብዓትና የሰው ሀይል ዓቅም በሀገር አቀፍ ደረጃ የኮሮና ቫይረስ ናሙና ምርምራን እያደረጉ ያሉና ሙሉ ለሙሉ ስራ  የገቡ 32 የምርመራ ማዕከለት ሲሆኑ በእነዚህም በቀን እስከ 8000 የሚደርስ የምርመራ አቅም መፍጠር የተቻለ ሲሆን ፣ በዝግጅት ላይ ያሉ ላብራቶሪዎች ደግሞ 19  ሲጨመሩ በቀጣይ የባለሙያና የምርመራ ጣቢያዎችን በሙሉ ዓቅማቸው ወደ ስራ ሲገቡ በቀን የምርመራ ዓቅማችን  15,000 ይደርሳል፡፡
•    በአገር አቀፍ ደረጃ አሁን ለይ 219566 ያብራቶሪ ናሙና ምርመራዎች ተካሂደዋል፡፡

የኮሮና ቫይረስ አህዛዊ መረጃዎችን በተመለከተ
    767,008 መንገደኞች የኮቪድ 19 የልየታ ስራ ተሰርቷል፡፡ (ከጥር 15 ጀምሮ)
    32 ሚሊዮን ሰዎች በቤት ለቤት ዳሰሳ ታይተዋል፡፡ ክትትል ለሚስፈልጋቸውም አስፈላጊው ክትትል ተደርጓል፡፡
    32957 ሰዎች ደግሞ ቫይረሱ ካለባቸው ሰዎች ንኪኪ ያላቸው ተለይተዋል፡፡ 
    በዚህም ጠቃላይ 4663 ያክል ሰዎች የኮሮና ቫይረስ የተገኘባቸው ሲሆን 1,297 ሰዎች ደግሞ አገግመዋል፡፡የ75 ሰዎች ደግሞ በቫይረሱ ምክንያት ህወታቸውን አልፏል፡፡

ግንዛቤ ማስጨበጥና  ኮሙኒኬሽን ስራዎችን በተመለከተ
•    ከተለያዩ የግልና የመንግስት ሚዲያ ተቋማት ጋር የጋራ መደበኛ የግንኙነት አግባብ በመፍጠር ለማህበረሰቡ ትምህርት ሰጪ መረጃዎችን በመደበኛነት የማድረስ ስራ ተሰርቷል፡፡
•    በዚህም አሁን ላይ የአፍና የዐፍንጫ መሸፈኛ አጠቃቀም መሻሻሎች ቢኖሩም በትክክል ከመጠቀም አኳያ ክፍተቶች ይስተዋላሉ፡፡

ያጋጠሙ ችግሮችና የቀጣይ የትኩረት አቅጣጫዎች
-    አሁን ለይ በማህበረሰባችን ውስጥ እየተስተዋለ ያለው የመከላከያ መንገዶችን ሙሉ ለሙሉ ከመተግበር አኳያ ግዴለሽትና ቸልተኝነት ይስተዋላል፡፡ ለአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የሚደርስ እርምጃዎችንና መመርያወችን  በሚገባ አለመተግበር፡፡
-    መንግስት በሽታውን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የየብስ የመግቢያ በሮችን( ድንበሮች)ለመቆጣጠርና ሰዎችን የአስገዳጅ የ14( አሁን ው 7) ቀን ኳራንታይን እንዲገቡ እያደረገ ይገኛል፡፡  ይሁን እንጂ አሁንም በእነዚህ አካባቢ የሚስተዋሉ ክፍተቶች አሉ፡፡ ይሕንንም ለመፍታት ከሚመለከታቸው የመንግስት አካላት ጋር የመነጋገርና የመፍታት ስራ እየተሰራ ነው፡፡

በመጨረሻም ፡- አሁን ላይ የቫይረሱ ስርጭት በማህበረሰብ ደረጃ እየተስፋፋ ስለሆነ ሁሉንም የመከላከያ መንገዶች ያለመዘናጋት መተግበር ያስፈልጋል፡፡
•    አሁንም አስገዳጅ ነገር ካልሆነ በስተቀር ቤት ውስጥ መቆየት
•    አካላዊ ርቀታችንን በሚገባ ተግባራዊ ማድረግ
•    በየትኛውም ሁኔታ የአፍና አፍንጫ መሸፈኛ መጠቀም
•    እጃችንን ዘወትር በንጹህ ውሃና ሳሙና በሚገባ መታጠብ፡፡

ለትክክለኛና ወቅታዊ መረጃዎች ለማግኜት የጤና ሚኒስቴር የማህበራዊ ሚዲያ እና ዌብ ሳይት ይመልከቱ፡፡


www.facebook.com/EthiopiaFMoH/ 
www.moh.gov.et

 

Amharic